Mostrando entradas con la etiqueta Esteban Gabriel Merino. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Esteban Gabriel Merino. Mostrar todas las entradas

sábado, 20 de enero de 2024

CONSTANTIA; 500 ANIVERSARIO DE LA ORDENACIÓN EPISCOPAL EN JAÉN DE ESTEBAN GABRIEL


 

Entrada desde la Catedral a la Exposición por la antesacristía


Detalle de la antesacristía con el escudo de la Catedral y del Cabildo Catedralicio





Ubicación original de la "Adoración de los Magos" en Santa María la maior de Santisteban del puerto;  Capilla del Santísimo, interior del ábside Sur.  (foto: Jaén desde mi Atalaya)



Logia de acceso a las galerías altas de la catedral, traza de Vandelvira






Vistas desde la fachada de la Catedral a la altura de las galerías altas. En un primer plano el Ayuntamiento y el Palacio Episcopal; detrás la collación y la iglesia y convento de la Merced y al fondo los cerros de Almodóvar, la Mella, Solana del Neveral y Santa Catalina


Folleto de la exposición

Presentación de la exposición "CONSTANTIA. 500 años del Cardenal Merino como Obispo de Jaén". CANAL JAÉNDONDERESIDO

miércoles, 24 de mayo de 2023

PROVISIÓN DEL PATRIARCADO DE LAS INDIAS EN EL ILUSTRÍSIMO SEÑOR GABRIELI

 


Bulas (primera página) de Clemente VII sobre la provisión del patriarcado de las Indias, en el ilustrísimo señor don Gabriel [¿Esteban Gabriel Merino?], arzobispo de Bari. Roma, 13 de septiembre de 1533

“«El origen de esta dignidad es algo oscuro, y nuestros historiadores apenas han podido señalarle una fecha segura. Méndez Silva, al hablar de ella, dice así: «Escriben algunos que el Sumo Pontífice Pío V, á petición del rey Felipe II, erigió una dignidad patriarcal de las Indias occidentales ad honorem y que residiese en España; debe ser confirmación, porque el Dr. Salazar de Mendoza asegura, y es lo cierto, que ya en el año de 1522 existía, reinando Carlos V.» Lo mismo dice el maestro Gil González Dávila, y añade que el papa Clemente VII lo concedió el año 1524, siendo el primer Patriarca D. Esteban Gabriel Merino, cardenal y obispo de Jaén. Otros (y entre ellos los anotadores de Salvagio) han retrasado el origen de esta dignidad nada menos que hasta el reinado de Felipe III, designando por primer Patriarca á D. Diego de Guzmán. Finalmente, no ha faltado quien dió el título de primer Patriarca de las Indias á Fr. Bernardo Boil, que debió pasar á las Indias con la primera misión de frailes, aunque al parecer no llegó á verificarlo. Tal es la oscuridad que reina en un punto tan honorífico para nuestra Iglesia, dando lugar á ello la incuria en que han yacido nuestros archivos por siglos enteros. Lo que hay de seguro acerca de este particular es, que D. Fernando el Católico solicitó ya (1513) del papa León X, recién subido al pontificado, que nombrase Patriarca de las Indias al arzobispo D. Juan de Fonseca, y para obispo del Darién recién descubierto á Fr. Juan de Quevedo. Mas no era el objeto de aquel sabio y profundo monarca el crear un título sine re, sino que el Patriarca de las Indias residiese en España, con objeto de activar y dirigir todo lo necesario para la expedición y salud espiritual de aquellos países: el rey solicitaba al mismo tiempo tener en ello la intervención que legítimamente le correspondía, como dueño de aquellos países y patrono de las iglesias que en ellos se fundaran.”

[Fernández-Duro, Cesáreo; “Noticias acerca del origen y sucesión del patriarcado de las indias occidentales”]

El profesor Fernández-Duro cita autores y documentación que “apuntalan” perfectamente a Esteban Gabriel Merino como Patriarca de las Indias Occidentales; a saber:

 “Provisio Patriarchatus Indiarum. A presentacion del emperador. Per obitum Antonii Patriarchae Ecclae. patriarchali praefécit Gabrielem nuper Archiep. Barensem (sic) a cuius ecclae. vinculo eum absolvit. Dat Romae 3 id. Sep. 1533” que es el documento cuya primera página ilustra este post.

“Octobris 1546. D. Ferdin. Niño Arch. Granat. a vinculo quo eccl. Granat. cui tunc praerat tenebatur, absolvit; atque ad praesent.em Cesaris ad Patriarchalem ecclam. Indiarum tunc per obitum Gabrielis tit. S.S. Joan et Pauli dum viveret Pbri. Card. apud sedem apostolicam defuncti vacantem transtulit; quae eccla, sede patriarchali et capitulo caret, et cuius fructus nulli sunt... Ecclam. Granatensem per huiusmodi traslationem vacare decrevit.”  [Berzosa: Pacis ae foederum]

“Gaetano Moroni Romano asienta que en el archivo del Vaticano ex minut. Brevium. Clem. PP. VII, lib. 28, núm. 182, se hace mención del título de Patriarca de las Indias occidentales conferido por León X á Antonio de Rojas, antes arzobispo de Granada y á la sazón obispo de Palencia, y que Clemente VII lo confirió á Esteban Gabriel, obispo Giennense” [Dizionarío di erudizione storico-ecelesiastico da S.Pietro fino ai nostri qiorni compilato dal cavaliere Gaetano Moroni Romano primo aiutante di camerc di sua Santità Gregorio XVI. Vol. XXXIV. Venezia, 1845, pág. 176.]

Por último Cesáreo Fernández Duro, citando a Vicente de la Fuente, replica un listado definitivo  desde el principio hasta su agregación al Arzobispado de Toledo, a finales del s XIX:

1. D. ANTONIO DE ROJAS, arzobispo de Granada, obispo de Ávila 1524.

2. D. ESTEBAN GABRIEL MERINO, obispo de Jaén y cardenal, 1533.

3. D. FERNANDO NIÑO DE GUEVARA, obispo de Sigüenza, presidente y arzobispo de Granada, 1546.

…/…

En la actualidad permanece como sede titular en sede vacante.

___________

sábado, 7 de enero de 2023

ESTEBAN GABRIEL MERINO EN EL QUINTO CENTENARIO DE SU NOMBRAMIENTO EN LA SILLA EPISCOPAL GIENNENSE; 1523-2023

Gabriel Carrasco Hurtado

Con motivo del V Centenario del nombramiento del Cardenal Merino como Obispo de Jaén (1523-1535), se ha presentado el ciclo de conferencias y concierto “los Jueves en la Catedral”; 4, 11, 18 y 25 de mayo a las 20.00 horas en la Sacristía de la Catedral de Jaén. y el Coro del templo catedralicio.

[ Fundación Caja Rural de Jaén ]

Desde el punto de vista historiográfico, y académico, se van cumpliendo los quintos centenarios de casi todo lo que la civilización occidental entiende como la modernidad; de hecho el periodo que comprenden desde los últimos años del s. XV hasta, también, los del s. XVIII se ha dado en llamar la Edad Moderna.

Atrás se simplifica la Edad Media como una oscuridad; y como razón podríamos argüir: la falta de fuentes y sobre todo nuestra distancia cultural. 

El comienzo de la Edad Moderna se data en dos fechas y sucesos concretos; la historiografía señala típicamente la caída de Constantinopla por los turcos otomanos (año 1453) y el descubrimiento de América (año 1492).

El Cardenal Esteban Gabriel Merino. Galería de Retratos del Palacio Episcopal de Jaén

Salvando las distancias y plenamente incardinado en este contexto nos encontramos a Esteban Gabriel Merino, un principe de la Iglesia humanista y renacentista que nació en Santisteban del Puerto (año 1472?) y, que, entre otros muchos cargos  eclesiásticos para el Reino de Jaén fue erigido Obispo de Jaén el 12 de junio de 1523, hace ahora 500 años.

Sello del Cardenal Merino (fuente:De Fraudo182)

Esteban Gabriel Merino, “hombre docto y prudente”.

Tiene mucho interés y suscitan asombro sus orígenes humildes. Su familia, parece ser que de León, se asentó en Santisteban del Puerto prestando su padre servicios en las milicias señoriales del feudo de Santisteban del Puerto.

A él se debe definitivamente la Catedral de Jaén.

Conferencia del Dr. Francisco Juan Martínez Rojas en la que a través del Misal del Cardenal nos presenta una visión general de la vida de Esteban Gabriel Merino, a partir de 1523 Obispo de Jaén

Enumeramos sus más importantes puestos en Italia y posteriormente en España:

Secretario Personal del Cardenal Ascanio María Sforza

Secretario del Cardenal Francesco Alidosi

Secretario del Cardenal Marco Cornaro

Solicitador de Letras Apostólicas en la Curia vaticana

Notario Apostólico

Miembro del Colegio de Abreviadores de Parco Minore

Escritor de Letras Apostólicas

Nuncio del Papa Julio II ante Fernando de Aragón

Nuncio del Papa León X ante el rey de Francia, Francisco I

Arzobispo de Bari

Canónigo y Arcediano de la Catedral de Baeza

Obispo de León

Obispo de Jaén

Miembro del Consejo Real de Carlos V 

Administrador Apostólico del Obispado de Bovino

Arzobispo y Administrador Apostólico del Arzobispado de Gaeta

Patriarca de las Indias Occidentales

Cardenal

Representante de Carlos V ante el Colegio Cardenalicio

Esteban Gabriel muere en Roma en 1535. 


El Cardenal Esteban Gabriel Merino. Manuel Caballero Venzalá. Boletín del Instituto de Estudios Giennenses Nº. 44, 1965, págs. 21-100

Monumento funerario del Cardenal Merino en la Iglesia Nacional Española de Santiago y Montserrat. Sepulcro del cardenal Merino en Roma. (Foto: Francisco Juan Martínez Rojas, publicada en LACONTRADEJAÉN)

> > >  CONSTANTIA; 500 ANIVERSARIO DE LA ORDENACIÓN EPISCOPAL EN JAÉN DE ESTEBAN GABRIEL

> > >  ESTEBAN GABRIEL MERINO EN EL QUINTO CENTENARIO DE SU NOMBRAMIENTO EN LA SILLA EPISCOPAL GIENNENSE; 1523-2023

> > >  PROVISIÓN DEL PATRIARCADO DE LAS INDIAS EN EL ILUSTRÍSIMO SEÑOR GABRIELI

> > >  SELLO DE GABRIEL MERINO EN LA CATEDRAL DE LEÓN


viernes, 21 de diciembre de 2018

SANTISTEBEÑOS EN LA UNIVERSIDAD DE SALAMANCA; EL OCTAVO CENTENARIO EN DOCUMENTOS RNE

Gabriel Carrasco Hurtado



Se celebra el octavo centenario del otorgamiento de Estudio General a las escuelas catedralicias de Salamanca por Alfonso IX de León, piedra fundacional de la Universidad de Salamanca. Sucedió en 1.218; en 1.255 el papa Alejandro IV la reconoce por la bula licentia ubique docendi.
Nos viene a la memoria Don Miguel de Unamuno, Fray Luis de león o el jurista Francisco de Vitoria y desde nuestra perspectiva, el viejo Estado de los Santisteban, recordamos a algunos de aquellos insignes habitantes de El Condado que pasaron por las aulas salmantinas:

Diego IV de Benavides y de la Cueva (Santisteban del Puerto, 25 de febrero de 1607-Lima, 19 de marzo de 1666), el Virrey del Peru, estudió en el Colegio Mayor de San Bartolomé (adscrito a la Universidad de Salamanca). En este colegio, en la época, estudiaban hijos de familias nobles y acomodadas. Incluso se llegaban a incoar expedientes de “Limpieza de Sangre”.

Mendo de Benavides y Merino (Santisteban del Puerto, ¿1569? – Murcia, 17 de octubre de 1644), hijo de Diego IV de Benavides y de la Cueva inicio sus estudios de Derecho Canónico en Salamanca. Don Mendo fundó la Iglesia Colegio de Castellar - de Santisteban del Puerto- y fue Obispo a propuesta de Felipe IV (por derecho de patronato).

Juan Pérez de Moya (Santisteban del Puerto, ¿1512? - Granada, noviembre de 1596), el matemático, fue Bachiller en la Universidad de Salamanca donde escribiría su Aritmética dedicada al Príncipe Carlos.

Esteban Gabriel Merino  (Santisteban del Puerto, 1472 - Roma, 28 de julio de 1535) graduado en Artes en Salamanca. Fue Obispo, Arzobispo y Cardenal.

A continuación enlazamos con el podcast de Documentos RNE: